Tuy nhiên, về mặt đo lường, giá trị hiển thị chỉ thực sự có ý nghĩa kỹ thuật khi đồng hồ đo đang ở trạng thái đo lường phù hợp với mục đích sử dụng, xét trên các yếu tố như sai số đo, độ không đảm bảo đo và độ ổn định của phép đo.
Việc đánh giá và duy trì trạng thái đo lường phù này thông qua hoạt động hiệu chuẩn đồng hồ đo là điều kiện kỹ thuật tiên quyết nhằm bảo đảm các phép đo phục vụ đúng mục tiêu kiểm soát chất lượng và duy trì sự ổn định của thông số công nghệ trong sản xuất may mặc.
Ngành may mặc vận hành với dung sai công nghệ tương đối hẹp, trong khi điều kiện sử dụng thiết bị đo lại biến động theo ca sản xuất, loại vật liệu sử dụng và môi trường làm việc. Trong bối cảnh đó, đồng hồ đo đóng vai trò là nguồn dữ liệu đo lường trực tiếp, được sử dụng để thiết lập các thông số công nghệ ban đầu, giám sát sự ổn định của quá trình và đánh giá mức độ phù hợp của sản phẩm trong và sau quá trình sản xuất.
Khác với các hệ thống đo tự động, đồng hồ đo trong ngành may mặc thường có cấu tạo đơn giản, kích thước nhỏ, dễ thao tác và được sử dụng trực tiếp bởi người vận hành. Chính đặc điểm này khiến đồng hồ đo dễ bị xem nhẹ trong công tác quản lý đo lường, mặc dù giá trị hiển thị của chúng có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm và tính nhất quán của quá trình sản xuất.
Khi độ tin cậy đo lường của đồng hồ đo không được bảo đảm, các quyết định kỹ thuật dựa trên giá trị hiển thị sẽ không còn cơ sở đo lường vững chắc, ngay cả khi quy trình công nghệ và thao tác vận hành vẫn được thực hiện đúng.
Trong đo lường, trạng thái đo lường của đồng hồ đo phản ánh khả năng cung cấp kết quả đo phù hợp với mục đích sử dụng tại thời điểm xác định. Trạng thái này không cố định mà chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các điều kiện sử dụng thực tế.
Đối với ngành may mặc, đặc tính đo lường của đồng hồ đo có thể dịch chuyển theo thời gian dưới tác động của:
Tần suất sử dụng cao và chu kỳ đo lặp lại theo ca sản xuất
Môi trường làm việc có bụi sợi, độ ẩm cao và điều kiện vận hành không ổn định
Rung động cơ học phát sinh trong quá trình vận hành thiết bị
Sự thay đổi nhiệt độ nhanh tại các công đoạn gia nhiệt
Sự dịch chuyển này thường biểu hiện thông qua việc sai số tăng tại một số điểm đo, độ lặp lại của phép đo suy giảm, hoặc sự không nhất quán giữa các đồng hồ đo cùng loại.
Khi sai số của đồng hồ đo không được nhận diện và kiểm soát một cách phù hợp, sai số đo sẽ dần chuyển hóa thành sai số quá trình. Quá trình sản xuất vẫn vận hành theo giá trị chỉ thị của đồng hồ, trong khi thông số công nghệ thực tế đã đã sai lệch với giá trị mong muốn, dẫn đến biến động chất lượng khó truy xuất nguyên nhân từ góc độ đo lường.
Trong thực tế sản xuất và kiểm tra, thường quan sát thấy hiện tượng nhiều đồng hồ đo nhiệt độ cầm tay cùng đo tại một điều kiện nhiệt độ danh định nhưng cho các giá trị hiển thị khác nhau, ví dụ 49,3 °C – 49,4 °C – 49,5 °C.
Về bản chất đo lường, đây không phải là một hiện tượng bất thường. Mỗi đồng hồ đo đều có đặc trưng sai số riêng và độ không đảm bảo đo nhất định. Giá trị hiển thị trên đông hồ chỉ là một giá trị ước lượng của giá trị thực, nằm trong khoảng tin cậy được xác định thông qua kết quả hiệu chuẩn.
Nếu không có dữ liệu hiệu chuẩn, người sử dụng không thể đánh giá được:
Mức độ sai lệch thực tế của từng đồng hồ đo;
Sự phù hợp của đồng hồ đo với giới hạn kiểm soát của quá trình
Hiệu chuẩn đồng hồ đo là hoạt động kỹ thuật nhằm xác lập mối quan hệ đo lường giữa giá trị chỉ thị của đồng hồ và giá trị chuẩn tương ứng trong các điều kiện đo xác định. Kết quả hiệu chuẩn cho phép xác định sai số tại các điểm đo đặc trưng, đánh giá độ lặp lại của phép đo và xác định độ không đảm bảo đo liên quan.
Điểm cốt lõi của hiệu chuẩn không nằm ở việc đồng hồ “đạt” hay “không đạt” , mà ở việc đánh giá mức độ phù hợp của đồng hồ đo đối với yêu cầu sử dụng cụ thể. Trong sản xuất may mặc, cùng một đồng hồ đo nhiệt độ có thể phù hợp với công đoạn ủi hoàn thiện nhưng không còn phù hợp với công đoạn ép keo, nơi yêu cầu kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt hơn.
Do đó, hiệu chuẩn đồng hồ đo đóng vai trò cung cấp cơ sở kỹ thuật cho quyết định sử dụng thiết bị, thay vì chỉ mang ý nghĩa lưu hồ sơ.
Một phép đo chỉ thực sự có giá trị kỹ thuật khi sai số và độ không đảm bảo đo của đồng hồ nhỏ hơn đáng kể so với giới hạn kiểm soát của quá trình. Khi không có dữ liệu hiệu chuẩn, mối quan hệ này không thể được đánh giá một cách định lượng và đáng tin cậy.
Rủi ro kỹ thuật thường phát sinh trong các trường hợp sau:
Trong các trường hợp này, ngay cả khi quy trình công nghệ được tuân thủ đầy đủ, chất lượng sản phẩm vẫn có thể phát sinh biến động, do nền tảng đo lường không còn đủ độ tin cậy về mặt kỹ thuật.
Để hiệu chuẩn mang lại giá trị kỹ thuật thực chất, doanh nghiệp may mặc cần tiếp cận theo hướng quản lý đo lường dựa trên rủi ro, thay vì áp dụng chu kỳ hiệu chuẩn cứng nhắc và đồng loạt.
Cách tiếp cận này bao gồm:
Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp chuyển từ hiệu chuẩn mang tính hình thức sang hiệu chuẩn phục vụ trực tiếp cho kiểm soát quá trình.
Với phòng hiệu chuẩn được công nhận phù hợp ISO/IEC 17025, SMETEST hỗ trợ doanh nghiệp may mặc đánh giá và duy trì trạng thái đo lường của đồng hồ đo theo đúng mục đích sử dụng và điều kiện vận hành thực tế. Hoạt động hiệu chuẩn được triển khai theo định hướng kỹ thuật, tập trung vào:
Trong ngành may mặc, nơi chất lượng sản phẩm phụ thuộc chặt chẽ vào tính ổn định của các thông số công nghệ, hiệu chuẩn đồng hồ đo là nền tảng kỹ thuật không thể thiếu. Khi được triển khai đúng bản chất đo lường và tích hợp vào hệ thống quản lý đo lường dựa trên rủi ro, hoạt động hiệu chuẩn giúp duy trì độ tin cậy của phép đo, giảm sai lệch quá trình, đồng thời nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng và khả năng truy xuất kỹ thuật của doanh nghiệp.
