Máy đo tốc độ vòng quay là thiết bị được sử dụng để xác định tốc độ quay của trục, động cơ và các bộ phận chuyển động trong hệ thống máy móc. Kết quả đo tốc độ vòng quay là một trong những thông số quan trọng phục vụ việc giám sát tình trạng vận hành, đánh giá hiệu suất và hỗ trợ công tác bảo trì thiết bị.
Trong quá trình sử dụng, đặc tính đo lường của thiết bị có thể thay đổi do thời gian hoạt động, điều kiện môi trường, tình trạng cảm biến hoặc các yếu tố kỹ thuật khác. Những thay đổi này có thể làm phát sinh sai số chỉ thị, ảnh hưởng đến độ tin cậy của kết quả đo.
Vì vậy, hiệu chuẩn máy đo tốc độ vòng quay định kỳ là hoạt động cần thiết nhằm xác định sai số chỉ thị, đánh giá đặc tính đo lường và cung cấp cơ sở để doanh nghiệp kiểm soát mức độ phù hợp của thiết bị với mục đích sử dụng.
Máy đo tốc độ vòng quay là thiết bị đo được sử dụng để xác định tốc độ quay của trục, động cơ hoặc các bộ phận chuyển động quay. Kết quả đo thường được biểu thị bằng số vòng quay trong một phút.
Thiết bị được ứng dụng để đo tốc độ quay của động cơ điện, trục truyền động, quạt công nghiệp, máy bơm, tua-bin và các bộ phận chuyển động quay khác.
Tùy theo nguyên lý hoạt động, máy đo tốc độ vòng quay có thể sử dụng phương pháp đo tiếp xúc hoặc không tiếp xúc. Kết quả đo giúp người vận hành theo dõi tốc độ hoạt động của máy móc, phát hiện những thay đổi bất thường và hỗ trợ đánh giá tình trạng vận hành của hệ thống.
Trên thị trường hiện nay, máy đo tốc độ vòng quay được thiết kế với nhiều chủng loại khác nhau. Dựa trên nguyên lý và phương pháp đo, thiết bị thường được phân thành các loại sau:
Máy đo tốc độ vòng quay tiếp xúc
Đây là loại thiết bị xác định tốc độ quay thông qua đầu đo tiếp xúc trực tiếp với trục hoặc bề mặt của vật thể đang chuyển động.
Khi đầu đo tiếp xúc với bộ phận quay, chuyển động cơ học được truyền đến bộ phận cảm biến để xác định tốc độ vòng quay. Một số thiết bị sử dụng đầu đo dạng côn hoặc bánh xe đo tùy theo đặc điểm của đối tượng cần đo.
Thiết bị thường được sử dụng để kiểm tra tốc độ động cơ, trục truyền động và các bộ phận quay có vị trí tiếp cận phù hợp.
Máy đo tốc độ vòng quay không tiếp xúc
Loại thiết bị này xác định tốc độ quay thông qua cảm biến mà không cần tiếp xúc cơ học trực tiếp với vật thể.
Phổ biến là thiết bị sử dụng nguyên lý quang học. Người sử dụng thường dán một miếng phản quang lên bề mặt vật thể quay. Ánh sáng phát ra từ thiết bị được phản xạ trở lại cảm biến mỗi khi vị trí đánh dấu đi qua, từ đó xác định tốc độ quay của vật thể.
Ngoài nguyên lý quang học, một số thiết bị còn sử dụng cảm biến từ hoặc cảm biến điện từ để phát hiện chuyển động quay.
Phương pháp đo không tiếp xúc phù hợp với các ứng dụng cần hạn chế tác động cơ học lên đối tượng đo hoặc những vị trí khó tiếp cận.
Máy đo tốc độ vòng quay bằng phương pháp hoạt nghiệm
Thiết bị sử dụng nguồn sáng nhấp nháy với tần số có thể điều chỉnh để quan sát chuyển động của vật thể quay.
Khi tần số nhấp nháy có mối quan hệ phù hợp với tốc độ quay của vật thể, hình ảnh quan sát có thể xuất hiện trạng thái đứng yên hoặc chuyển động chậm.
Dựa trên tần số nhấp nháy tương ứng, người sử dụng có thể xác định tốc độ quay của vật thể. Tuy nhiên, cần lưu ý hiện tượng ảnh đứng yên giả do mối quan hệ bội số hoặc ước số giữa tần số nhấp nháy và tốc độ quay thực tế.
Máy đo tốc độ vòng quay thường được sử dụng trong các hoạt động sản xuất, kiểm tra và bảo trì máy móc. Nếu thiết bị có sai số chỉ thị không phù hợp với yêu cầu đo lường, kết quả thu được có thể dẫn đến những đánh giá chưa chính xác về tình trạng vận hành của hệ thống.
Việc hiệu chuẩn máy đo tốc độ vòng quay định kỳ mang lại những lợi ích quan trọng:
Kiểm soát sai số chỉ thị
Hiệu chuẩn giúp xác định độ chênh lệch giữa giá trị chỉ thị của thiết bị và giá trị tham chiếu tại các điểm hiệu chuẩn. Qua đó, người sử dụng có thông tin để đánh giá mức độ sai lệch của thiết bị trong phạm vi đo được kiểm tra.
Đánh giá đặc tính đo lường
Kết quả hiệu chuẩn cung cấp thông tin về sai số chỉ thị và độ không đảm bảo đo tương ứng với các điểm hiệu chuẩn. Đây là những dữ liệu quan trọng giúp doanh nghiệp đánh giá đặc tính đo lường của thiết bị và xem xét mức độ phù hợp với yêu cầu kỹ thuật.
Hỗ trợ kiểm soát chất lượng vận hành
Tốc độ vòng quay là thông số quan trọng trong hoạt động của động cơ, trục truyền động và các hệ thống cơ khí. Kết quả đo có độ tin cậy giúp người vận hành theo dõi những thay đổi về tốc độ, hỗ trợ đánh giá tình trạng hoạt động của máy móc.
Theo dõi sự thay đổi đặc tính thiết bị
Thông qua việc so sánh kết quả giữa các lần hiệu chuẩn, doanh nghiệp có thể theo dõi xu hướng thay đổi sai số chỉ thị theo thời gian. Đây là cơ sở để xem xét tình trạng thiết bị, kế hoạch bảo trì hoặc điều chỉnh chu kỳ hiệu chuẩn khi cần thiết.
Tăng độ tin cậy của kết quả đo
Việc xác định sai số chỉ thị và độ không đảm bảo đo giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở để đánh giá mức độ phù hợp của thiết bị đối với mục đích sử dụng, đặc biệt trong các hoạt động kiểm tra và kiểm soát chất lượng sản xuất.
Doanh nghiệp nên xem xét thực hiện hiệu chuẩn máy đo tốc độ vòng quay trong các trường hợp:
Khi thiết bị mới được đưa vào sử dụng hoặc trước khi sử dụng cho các công việc có yêu cầu kiểm soát đo lường.
Khi đến chu kỳ hiệu chuẩn theo kế hoạch quản lý thiết bị đo của doanh nghiệp.
Sau khi thiết bị được sửa chữa, điều chỉnh hoặc có tác động có khả năng ảnh hưởng đến đặc tính đo lường.
Khi thiết bị có dấu hiệu bất thường, kết quả đo không ổn định hoặc có sự chênh lệch đáng kể so với thiết bị tham chiếu.
Khi có yêu cầu đánh giá lại độ tin cậy của kết quả đo trong quá trình sản xuất, kiểm tra và bảo trì.
Chu kỳ hiệu chuẩn cần được xác định dựa trên tần suất sử dụng, điều kiện vận hành, mức độ ổn định của thiết bị, yêu cầu kỹ thuật và kết quả theo dõi qua các lần hiệu chuẩn. Không nên áp dụng một chu kỳ cố định cho tất cả các loại máy đo tốc độ vòng quay.
SMETEST thực hiện hoạt động hiệu chuẩn phương tiện đo theo hệ thống quản lý chất lượng phù hợp ISO/IEC 17025:2017, trong phạm vi năng lực được công nhận.
Đối với máy đo tốc độ vòng quay, hoạt động hiệu chuẩn nhằm thiết lập mối quan hệ giữa giá trị tham chiếu được cung cấp bởi chuẩn đo lường và giá trị chỉ thị của thiết bị trong điều kiện xác định. Qua đó, xác định sai số chỉ thị và độ không đảm bảo đo tương ứng với các điểm hiệu chuẩn.
Kết quả hiệu chuẩn cung cấp thông tin về đặc tính đo lường của thiết bị, giúp doanh nghiệp đánh giá mức độ phù hợp với yêu cầu kỹ thuật và mục đích sử dụng.
Căn cứ vào kết quả hiệu chuẩn, doanh nghiệp có thể xem xét tình trạng thiết bị, xây dựng kế hoạch quản lý và kiểm soát phương tiện đo phù hợp, góp phần duy trì độ tin cậy của kết quả đo trong hoạt động sản xuất và kiểm tra.
SMETEST cung cấp dịch vụ hiệu chuẩn phương tiện đo, hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát sai số và duy trì độ tin cậy của kết quả đo lường.
